Teatr dahisi Şekspirin məşhur "var olmaq və ya var olmamaq" monoloqunun olduğu "Hamlet" kitabını 2023-cü ilin yanvar ayında oxuyub bitirdim. Haqqında demək olar ki, bütün dünya ölkələrinin teatrlarında tamaşalar hazırlanan, bir çox filmlər çəkilən bu əsərin mövzusu ilə də, qəhrəmanları ilə də çoxdan tanış olsam da Şekspirin bütün əsərlərini oxumağın mütləq olduğunu bildiyim üçün bu kitabı alıb oxudum. Çünki bəzi yazıçılar var ki, insan onların əsərlərini oxumadan ölmək istəmir. Şekspir də onlardan ən başda gələnlərdən biridir.
Əsas mövzusu intiqam, xəyanət, nifrət olan bu oyun, ölmüş kralın ruhunun zirehli geyimi ilə sarayın gözətçilərinə görünməsi ilə başlayır və bu hadisənin mərhum kralın oğlu Hamletə bildirilməsindən sonra əsas hadisələr cərəyan etməyə başlayır. Həm "Hamlet" oyununu bilməyən yoxdur deyə, həm də oyun haqqında spoiler verməmək məqsədilə sadəcə kitabdan sevdiyim hissələri paylaşmaqla kifayətlənəcəyəm.
Ölmüş kralın xanımı Kraliça ilə evlənmiş Hamletin əmisi Kral Claudiusun Hamletin yas tutmasının həddən ziyadə olduğunu bildirərkən söylədikləri:
"Her şeyin fazlası fazla: Ölenle ölünmez."
***
Aşağıda hər kəsin qulağına sırğa olmalı olan məsləhətləri Kral Claudiusun məsləhətçisi Poloniusun dilindən (oğlu Leartesə söyləyərkən) yazıram:
"Her düşünceni söyleme sakın;
Parlak söz tez hamleye yol açmasın.
Dostça davran, abartmadan.
Sınayıp güvenince sarıl,
Ama zaman öldürme.
Kavgadan kaçın; tut ki başladın, sıkı dövüş.
Her ağıza kulak ver, az kulağa ses.
Herkesten görüş al, karar senden çıksın.
Paran kadar giyin: şık ama yalın
Zariflik öyle olur - hele Fransada:
Pek zevk sahibidir yüksek tabaka
Borca gelince: Ne al, ne ver. Alırsan
Su gibi gider, dara düşersin;
Verirsen hem para gider, hem dost.
En önemlisi: Kendine karşı dürüst ol.
Böylece, nasıl ki günden sonrası gece,
Aynı kesinlikle, kimseye ayıp etmezsin.
İkiyüzlülük yüzsüzlük. Güle güle.
Sözün özü kalsın, hayır duam ile."
***
Kral Claudiusun Kraliçaya dedikləri:
"Duyguyla verilen söz
Temelsiz kalır, yiter öz.
Ödemeyi unuturuz kendimize borcumuzu.
Neşe kedere döner, keder neşeye.
Uzun sürmez ikisi de.
Aşk mı talihe bağlıdır, talih mi aşka
Hayat sonsuz değil, garipliği de başka.
Yüksek biri düşünce alkışlar söner;
Tut ki fakir yükseldi, düşmanı dosta döner.
Sevgiye güven olmaz; çok para yandaş çeker.
Ama dara düşen fakir yeni fakir
Para isterse düşman edinir.
Sunumum dağılmasın, döneyim ilk noktama:
Amaç ile varılan farklı olur daima.
Amaç yetmez, bu gerçeği bil;
Düşünmek elimizde, sonuçlarsa değil."
***
Hamletin öz-özünə dedikləri:
"Acımasız olayım ama insan kalayım.
Hançer dilimde olsun, elimde değil."
...
"Bütün yaptığı uyumak ile yemek olan biri nedir ki?
Hayvanın teki. Bizi yaratan güç
Boşuna mı akıl kattı hem de tanrısal?"
***
İntihar edən Ophelianın məzarını qazan işçinin söylədikləri (o dövrdə intihar edən insan üçün dini mərasim edilmirdi, amma Ophelia üçün keşişin gəlib mərasimi yerinə yetirəcəyi gözlənilirdi):
"Ölümde bile zengin daha serbest yoksuldan."
Sonda isə sizlər üçün izləmək üçün bir neçə video keçidi paylaşıram:
No comments:
Post a Comment